İstenen değerle, bulunan değer arasındaki fark analiz hatlarındandır.
Belirsiz hatalar: Nedeni bilinen, düzeltilebilen hatlardır.
Belirsiz hatalar: Nedeni bilinmeyen, düzeltilemeyen halar.
• Paralel Deneyi: Hatayı bulmak veya düzeltmek için yapılır. Paralel analizi; hatayı bulmak ve en doğru sonuça ulaşmak için yapılır.
• Tanık, Şahit, Kör: Örnek alınmadan ama örnek için yapılan bütün işlemlerin yapıldığı analiz. Bunun sebebi ortamdan dolayı oluşan hataları bulmak için. Tanık analizinin sonucu analiz sonucundan çıkarılır.
• İyaonların dengelenmesi: Ca+, Mg+ , Na+ , Cl- , SO-4 , NO-3 tayinleri yapılır. Katyonların toplamı anyonların toplamına eşit olamlıdır.

Ca = 20 me / g Cl = 15 me / g
Mg = 10 me /g SO4 = 30 me / g
Na = 15 me /g NO3 = 10 me / g
K = 12 me /g
K = 57 me / g A = 55 me / g

2 me / g olan aradaki fark küçük olmasından dolayı analiz doğru kabul edilir
• Yüzdeler toplamı:
Ca = % 30
K = % 40
Na = % 27
%100 %97 vs..






















TOPRAK ÖRNEĞİ ALINMASI
Toprak örneği neden alınır?
• Toprak haritası çıkarmak için
• Toprakların tarımsal kabiliyetlerini belirlemek için
• Islah amacıyla
• Erozyon sorunu için
• Toprağın mikrobiyolojik faaliyetleri hakkında bilgi edinmek vs...
Toprak örneğinin alınma zamanı:
• Bitki besin maddesi ihtiyaçının belirlenmesi ve gübre tavsiyesi amacı ile örnek alınacak ise hasattan sonra alınır.
• Bitki besin maddesi analizi için yüzey örneği alınacak ise toprağın tavda olması tercih edilir.
Kullanılan aletler:
• Kovalı burgu
• Tirbuşonlu burgu
• Toprak bastonu
• Mala, kazma, keser, kürek
• Taşıma çantası, renk ıskalası, torba, % 10 luk HCl, defter, su, ip vs..
Toprak örneğinin alınacağı ve alınmayacağı yerler:
• Çukur, tümsek yerlerden,
• Ağaç altından,
• Harman yerinden,
• Su birikintisi olan yerden
• Gübreli olan yerden
• Yol kenarlarında ALINMAZ

Örnek alınacak yer önceden belirlenir, basit bir kroki çizilir. Farklılık gösteren yerden ayrı ayrı alınır. Örnek alınırken dikkat edilecek en önemli durum örneğin alındığı yeri temsil etmesidir. Toprak örneği v veya dikdörtgen şeklinde acılan çukurlardan çukurun kenarındaki 3-5 cm lik kalında alınır. Gerekli notlar etikete kuşun kalemle yazılır ve analizlerin yapılacağa yere getirilir.













SATURASYON YÜZDESİ
Saturasyon yüzdesi toprak tekstürü hakkında bilgi verecektir

TEKSTÜR % SATURASYON
Kum 15 – 20
Kumlu – Tın 20 – 30
Tın 30 – 45
Siltli – Tın 30 – 50
Killi – Tın 45 – 60
Siltli – Killi – Tın 45 – 60
Siltli – Kil 55 – 90
Kil 55 – 90
Ağır Kil 90



% SATURASYON = Toplam Su x 100 / FKT
Toplam su : Sarfiyat + toprak

Örneğimizde % Saturasyon Hesabı;

o 100 gr toprak tartıldı (porselen çanak içine)
o Büretten 100gr toprağımıza damla damla su damlatıldı
o Damlama ile birlikte sapatülle örneğimiz karıştırmaya başladık
o Örneğimizi sature hale gelinceğe kadar karıştırdık (sature hale geldiği kendi ağırlığı ile sapatülün ucundan akması ve örneğimiz yüzeyi ışığı yansıtacak kıvama gelmesi)

% Nem için;
62,32 toprak için FKT = 61,13gr

% Nem = HKT – FKT / FKT x 100
= 62,32 – 61,13 / 61,13 x 100
= 1,896

100gr toprak için;
% Nem = HKT – FKT / FKT x 100
1,896 = 100 – FKT / FKT x 100
FKT = 98,145 gr







% Saturasyon için;
Sarfiyat = 68 ml
Toprak suyu = HKT – FKT
= 100 – 98,145
= 1,855 ml
Toplam su = 68 + 1,855
= 69,855 ml

% Saturasyon = Toplam su x 100 / FKT
= 69,855 x 100 / 98,145
= 71,175



Toprağımız saturasyon yüzdesi analizi sonucunda tekstürü siltli kil bulunmuştur
































KİREÇ ANALİZİ
Karbonat üzreine asit ilave edilerek oluşan CO2 ‘nin hacminin hesaplanması ile CaCO3 bulunması

CaCO3 + HCl  CaCl2 + H2O + CO 2
1 mol 1 mol

V + (b – e ) 273
Vo =
760 (273 + t )

Vo = oC ve 760 mm normal şartlara dönüştürüldü
b = Barametre basıncı (düzeltilmiş)
e = t oC de suyun buhar basınçı
t = sıcaklık





 1 mol CO2 = 44 gr  22, 4 lt hacim kaplar

44000 mg 22400 cm3
x 1 cm3

x = 1,964 mg CO2


 1 mol CaCO3 ‘den 1 mol CO2 oluşur
100 gr CaCO3 ‘den 44gr CO2 oluşur

100 gr CaCO3 ‘den 44gr CO2 oluşur
x 1,94gr

x = 4,463 gr CaCO3 vardır


CaCO3 % Sınıfı
0 – 2 Kireçsiz
0 – 4 Az kireçli
4 – 8 Orta kireçli
8 –15 Kireçli
15 – 50 Çok kireçli
> - 50 Çok fazla kireçli

Örnek analizi:
0,5 gr örnek alındı.
Vt = 6
t = 17oC
e = 14,530 (17oC)
bd = b- bt
b = 693 693  690 göre
693  1,91 sklada çakıştığı nokta

V + (b – e ) 273
Vo =
760 (273 + t )

6 + [(693 – 1,91 ) 273
Vo =
760 (273 + 17 )

Vo = 5,028


CaCO3 (mg) = 5,028 x 4,463
=22,440g

0,5gr 22,44g
100gr x

x = 4488  %4488 /1000
= 4,488 (Orta Kireçli)


Toprağımız analiz sonuçunda orta kireçli çıkmıştır













ORGANİK MADDE TAYİNİ
Prensibi: Organik maddeki Carbonu Patasyum Bikarbonat ile tutup amonyum sülfat ile titre ederk organik madde miktarını bulmak.
Deneyin yapılışı:
 0,5gr 0,2mm’lik elekten dövülmüş toprak elenir.
 10 ml Potasyum Bikarbonat (Kromik asit) K2CR207 eklenir
 20 ml derişik sülfürikasit eklenir ve çalkalanır

K2CR207 : Organik madde yükselgeneni okside eder
 20 – 30 dk bekletiriz
 200 ml hacime kadar saf su ile sulandırırız. Amacı reaksiyon bitiş noktasını görmektir.
 0,5 gr NaF konur
 10 ml H3PO4 eklenir
 30 damla difenilamin damlatılır.
 Bürete Fe2 amonyum sülfat konur ve titre edilir (parlak yeşile dönene kadar)

Hesaplamalar:
% O.M = 10 x (1-(Örnek / Tanık) x 1,34 (Organik madde %1 - %20 arasında ise bu yöntem kullanılır, bu yönteme Walkey-Black yöntemi denir)

Örnek = 15,5
Tanık = 19
% O.M = 10 x (1 –(15,5 / 19) x 1,34
= 2,479




















Ca + Mg TAYİNİ
 Toprak örneğimizden çıkarılan ekstratdan 10ml alınır, 25ml ye saf su ile tamamlanır.
 10 damla tampon çözelti ile ph 10 getirilir (renk değişimi için)
 Spatül ucu ile EBT indükatörü eklenir
 Analiz için hazır olan çözelti 0,01 versanat ile titre edilir (renk leylak mavisine dönene kadar titre edilir)



(SEDTA –T) x NEDTA x 1000
Ca + Mg (me/l) =
V(ml)



(SEDTA –T) x NEDTA x 1000
Ca(me/l) =
V(ml)


(3,7 – 0,5) x 0,01 x 1000
Ca + Mg (me/l) =
10
= 3,2


(0,7 – 0,3) x 0,01 x 1000
Ca (me/l) =
10
= 0,4

(Ca + Mg ) - Ca = Mg
3,2 –0,4 = 2,8 Mg












K ve Na TAYİNİ

K için standart seri ve A.O.D;

K standart serisi A.O.D
5 ppm 24
10 ppm 39
15 ppm 67
20 ppm 76
30ppm 100

Örneğimiz için A.O.D : 27,5

Na için standart seri ve A.O.D
Na standart serisi A.O.D
5 15
10 22,5
15 37
20 42
30 54
40 66
50 73
60 81
80 100

Örneğimizim A.O.D : 10




















KARBONAT (CO3) VE BİKARBONAT (HCO3) TAYİNİ
Karbonat
 10 ml örnek alınır
 2 – 3 damla fenol ftalelin damlatılır (renk olursa CO3 var demektir)
 0,001 N sülfirik asit ile renk kayboluncaya kadar titire edilir

a CO3- + b HO3  a HCO3 + HCO3 + H2O
(pH :8,5 – 9 da gerçekleşir)

Bikarbonat
 Aynı örneğe 2 –3 damla metil oranj damlatılır
 0,01 N sülfürik asitle renk sarıdan soğan kabuğu renğine kadar titre edilir.

a HCO3- + b HCO3  a H2CO3 + H2CO3 + H2O
(pH :4,5 – 5 da gerçekleşir)




(A – T) x NH2SO4 x 1000
I. CO3- (me/l) =
V

İlk titrasyondaki sarfiyat A ml
Toplam sarfiyat B ml

[ (B –A) – T] x NH2SO4 x 1000
II. HCO3 (me/l) =
V

Örneğimiz fenol ftaleinde renk vermedi. (Karbonat yok)

CO3- = 0

Tanık = 1
Örnek = 1,7

[ (1,7 –0) – 1] x 0,01 x 1000
HCO3 (me/l) =
10
= 0,7 (me / l)





Cl TAYİNİ
 10 ml örnek alınır
 Üstüne 1 –2 potasyum kromat damlatılır.
 Renk sarından tuğla kırmısına dönene kadar 0,005 N Gümüş nitrat (AgNO3) ile titre edilir.
Ag + + Cl-  AgCl


(S – T) x NAgNO3 x 1000
Cl (me/l) =
V

Toprakta sırasıyla ; Cl- > SO-4 > HCO-3 > NO-3

Örneğimizdeki Cl : 1,2
Örnek : 1,2
Tanık : 0,9



(1,2 – 0,9) x 0,005 x 1000
Cl (me/l) =
10

= 0,15 (me/l)