ASPARTAM Aspartam, kimyasal formülü aspartil-fenilalanin-1-metil ester olan bir tatlandırıcıdır. İlk kez 1965te keşfedilmiş, ABD’de 1974’te kullanımı onaylanmıştır.
Sükroza göre 150-200 kat daha tatlı olan, aromayı arttıran ve diş çürümesine yol açmayan aspartam, FDA onaylı güvenli bir tatlandırıcı ajan olup, diyette şekerin yerini alabilen aroma zenginleştirici olarak kullanılmaktadır. Aspartam, dünya üzerinde 200 milyon kişi tarafından tüketilip karbon ile muamele edilmiş yumuşak içecekler, toz formdaki yumuşak içecekler, sakız, şekerleme, tatlı karışımları, puding, donmuş tatlılar ve bazı vitaminler gibi eczacılık ürünlerinin yer aldığı 6000 farklı üründe uygulama alanı bulmaktadır.
Sükrozun verdiği tatlı tada benzer bir tat profiline sahip olan aspartamın, tat algısı gecikmiş olarak ortaya çıkmakta, fakat etkisi uzun sürmektedir. Aspartamla ilgili yürütülen tat testlerinde panelistler aspartamın tadının şekerin tadına çok benzediğine inandığını söylemektedir. Bu benzerlik, aspartamın ticari başarısının arkasında yatan en büyük etken olmaktadır.
Aspartam, diyabetli hastalarda toplam karbonhidrat alımı ile ilgili esneklik ve çeşitlilik sunmakta ve onların kan şekerini etkilemeden sağlıklı menülerin oluşturulmasına yardımcı olmaktadır. Aspartam içeren ürünlerle birlikte düzenli fiziksel egzersiz yapıldığında kilo kontrolüne yardımcı olmaktadır.
Ayrıca aspartamın, meyve lezzetini artırıcı özelliği de bulunmaktadır. Gıda ve içeceklerdeki kiraz, vişne gibi meyve aromalarının etkisini arttırmakta ve yoğunlaştırmaktadır. Örneğin aspartamla tatlandırılan meyve aromalı sakızlar, şekerle tatlandırılan meyve aromalı sakızlara göre tatlılığı dört kat daha uzun süre etki göstermektedir.
Genellikle yüksek sıcaklıklarda depolanan, aspartam ile tatlandırılan içeceklerde fenilalanin oluşabilmekte, bu durumun ürün etiketlerinde belirtilmesiyle fenolketonüri hastası olan kişilerin bilgilendirilmesi gerekmektedir. Bu rahatsızlığı yaşayan insanlar, fenilalanini metabolize edemedikleri için bu amino asitten fazla almamaları gerekir.
Bu tatlandırıcının ısısı 86F seviyesine ulaşınca, aspartam içindeki metil alkol formaldehite, sonra da formik aside dönüşüyor, bu da metabolik asidosise yol açıyor. Metanol zehirlenmesi diğer koşulları açısından multiple sklerosise(MS) benziyor. İnsanlara yanlışlıkla MS teşhisi konuyor. MS ölüme yol açmazken metanol zehirlenmesi öldürücü oluyor.