Endokrinoloji Bölüm Başkanı Uzm. Dr. Şen Ilgın; ?1-7 Haziran İyot Yetersizliği Hastalıklarının Önlenmesi Haftası? nedeniyle tiroid bezi hastalıklarından korunmanın yollarını ve sağlık açısından iyot alımının önemini belirtti.



Türkiye ne yazık ki iyot açısından hayli fakir bir ülke! İyot eksikliği, sağlıklı anneler ve sağlıklı bebekler için hayati önem taşıyan tiroid bezi ile ilgili hastalıklara neden oluyor. Oysa alınacak bazı küçük ama etkili önlemlerle hem yeterince iyot almak hem de böylece tiroid bezi hastalıklarından korunmak mümkün.

Tiroid bezi hastalıkları ülkemizde tüm bölgelerimizde sık görülmekle birlikte en çok Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu ve Göller Bölgelerimizde rastlanmaktadır. Yapılan araştırmalarda; ülkemizde böylesine yoğun görülen tiroid hastalıklarının en önemli nedeninin iyot ve selenyum eksikliği olduğu tespit edilmiştir.

Endokrinoloji Bölüm Başkanı Uzm. Dr. Şen Ilgın;?1-7 Haziran İyot Yetersizliği Hastalıklarının Önlenmesi Haftası? nedeniyle tiroid bezi hastalıklarından korunmanın yollarını ve sağlığımız açısından iyot alımının önemini anlattı:

? İyot, tiroid hormonu üretimi için çok gereklidir ve insan vücudunda bulunmadığı, depolanmadığı için mutlaka dışarıdan su ile, gıda ile alınması gerekir. Bu element, anne karnındaki ceninin beyin - sinir gelişimi için de çok önemlidir. Normal erişkin insanın günlük iyot ihtiyacı 100-150 µg?dır. gebelik ve emzirme dönemlerinde ise ihtiyaç artmaktadır; bu dönemde 200-300 µg/gün iyot alımı olmalıdır.

? İyot su, gıda veya ilaç ile alındıktan sonra bağırsaklardan emilerek kana karışır, önce tekli - ikili iyot molekülü içeren öncül tiroid hormonları; sonra bunlardan 3 ve 4 iyot molekülü içeren T3 ve T4 hormonları yapılır. Yeterince iyot alamadığımız zaman T3 ve T4 hormonları yeterli miktarda yapılamaz ve daha fazla hormon üretilebilmesi için tiroid bezinde büyüme olur. Tiroid bezinin bu tür büyümelerine ?guatr? denir.

Tek iyot kaynağımız tuz

? Yeterli iyot alınmaması, özellikle okul çağındaki çocukların öğrenme yeteneğinde azalmaya ve algılama güçlüğüne neden olmaktadır. Eğer iyot eksikliği çocukluk döneminde çok belirgin ise beyin gelişimi de iyi olmayacağından zeka geriliğine dahi yol açabilir. İyot eksikliği, kadınlarda düşük yapmaya, gebe kalmada zorluğa neden olabilir. Veganlarda iyot eksikliği etkin olabilir. Laktoz intoleransı olanlarda da iyot eksikliği görülebilir.

? Ülkemizin suyu ve toprağında iyot az miktarda olduğu için Türkiye?nin hemen her yöresi iyot eksikliği bölgesidir. Bu nedenle yeni nesillerde iyot eksikliğine bağlı tiroid hastalıkları görülmesin diye anne karnından itibaren iyotlu tuz, gereken ölçülerde alınmalıdır. Ülkemizde gıdayla ilgili tek iyot kaynağı tuzdur. Bazı yabancı ülkelerde tuzun yanı sıra su, ekmek, yağ da iyotlandırılmaktadır.

Guatra karşı ağaç dikelim

? Eskiden ülkemizde guatr sorumlusu olarak düşünülen kara lahana, turp, şalgam, kabak, karnabahar gibi sebzelerin tüketilmesinde bu açıdan sakınca olmadığı anlaşılmıştır. Güvenle yenebilir. Guatr varsa sadece soya fasulyesi ve soyalı ürünlerin fazla tüketilmesi önerilmez. Ülkemizde çoğu bölgede toprağımız ve suyumuzda iyodun az oluşu guatrın ana nedenidir. Bunun da en önemli sebebi, toprak erozyonudur. Erozyon ile mücadele edilmeli, ağaç dikimi artırılmalıdır.

İyot almak için mandra ve deniz ürünü tüketin

? Başlıca iyot kaynağı, deniz ürünleri, mandıra ürünleri (sütten elde edilen yiyecek veya içecekler) ve iyotlu tuzdur. Deniz - okyanustaki iyot, atmosfere karışır ve tekrar yağmurlarla toprağa-suya geri döner. Deniz ürünleri çok iyi bir iyot kaynağıdır. Deniz yosunu ve bitkileri ile deniz hayvanları (balıklar-böcekler) deniz suyundaki iyodu iyi depolarlar. Deniz ürünleri, iyodu en yoğun bulunduran ürünlerdir ama mandıra ürünlerine göre daha az tüketilirler.

Tuzluğunuz ışık almasın iyodunuz buharlaşmasın

? Herhangi bir tiroid rahatsızlığı yoksa mutlaka iyotlu tuz kullanılmalıdır. İyotlu tuz alırken ve kullanırken, iyodun buharlaşıp havaya karışmaması için şu hususlara dikkat edilmesi gerekir.
- Poşet ambalajdakilere göre ışık-güneş almayan, içini göstermeyen tuzluk şeklindekiler tercih edilmeli,
- Bu tuzlukların ağızları kapalı tutulmalı,
- Güneş, ateş, fırın yanı gibi sıcağa-ısıya ve ışığa maruz bırakılmamalı,
- Karanlık-serin yerler tercih edilmeli
- Yemek pişirirken; tuz, başlangıçta - kaynamadan önce konulmamalı,
- Tencereyi ocaktan indirmeden hemen önce ilave edilerek, iyodun buharlaşması önlenmelidir.