KALİTE KONTROL NE ANLAMA GELİR?

“Kalite kontrol” terimi çeşitli anlamlara sahiptir. Bu kitapta kalite kontrol şu anlamda kullanılmıştır:
Kalite kontrol, ölçtüğümüz gerçek kalite performansı ile kalite amacının karşılaştırılması ve fark üzerinde önlem almayı içeren re güle etme sürecidir.

Kalite kontrolün diğer tanımları şunlardır:
1. Re güle etme sürecinin bir bölümü, örneğin ürün muayenesi
2. Kalite fonksiyonu ile tam mesai olarak uğraşan departmanın adı
3. Tüm veya bazı kalite fonksiyonlarının yürütülmesi için gerekli vasıtalar, beceriler ve teknikler

“Kalite kontrol” teriminin kısa ancak canlı bir tarihi vardır. Yirminci asrın başlarında “hata önleme”nin bir eş anlamlısı olarak kullanılmağa başlandı (geniş çapta geçerli olan olaydan sonra muayenenin tersine olarak). Ancak 1940 ve 1950’lerde kalite kontrol için istatistik kontrol metotlarının kullanılması için aşırı bir gayret akımı başladı. Bu akımın taraftarları “istatistik kalite kontrol (İKK)” tabirine bağlandılar ve bu konuda yapılan geniş orandaki yayınlar birçok yöneticiyi, sanayide istatistik metotların kullanılmasını içeren kalite kontrolün etkisi altına aldı. İKK hareketinin sonucu olarak bir re güle etme süreci olarak kabul edilen “kalite kontrol” kullanımına ilgi azaldı.
Bunu izleyen on yıllarda re güle etme süreci için “kalite kontrol” kullanımını yıpratan çeşitli terimler ortaya çıktı. “Toplam kalite kontrol” terimi toplam kaliteden başka her şeyin kısmi kalite kontrol olduğunu ifade etti. Güvenirlilik mühendisleri kalite kontrolün pratikte iç kalite sorunları ile sınırlı olduğunu iddia ettiler. Taraftarların teşvikleri merkezi bir slogan olarak kullanılan yeni terminolojiler icat edilmesini gündeme getirdi (örneğin sıfır hata).
Yöneticiler tüm kalite fonksiyonunun yürütülmesini temsil eden terimler icat ettiler (örneğin kalite güvence, ürün güvence). Daha sonra 1980’lerde istatistik metodolojiye “istatistik süreç kontrol (SPC)” adı altında tekrar yakın bir ilgi doğdu. Söz konusu gelişmelerin ufukta bir sonu görülmüyor.
Re güle etme süreci için tek bir terim üzerinde anlaşmak faydalı olacaktır. Ancak böyle bir anlaşmayı sağlamak çok güçtür. İnsanların çoğu kendi organizasyon yapıları üzerindeki inanışlarından, teknik önceliklerinden ve diğer açılardan dolayı kendi beyanlarına uyan sözlüğü yapılandırmak meylindedirler.

Hat-üstü ve hat-dışı (on-line, off-line) kalite kontrol

Bu terimler geri besleme döngüsünün üretim hattı faaliyetlerine uygulanması ile kalite yol haritası üzerindeki olayların gidişini birbirinden ayırmak için kullanılmaktadır.”Hat üstü kalite kontrol” kolayca görülebilir ve hatta bu görüntü etkileyicidir. Buna karşılık “Hat-dışı kalite kontrol” daha az göze çarpar, ancak kaliteyi elde etmekte çok daha fazla etkilidir. “Daha fazla bilgi için Taguchi (1987)”

Öz kontrol

Bu terim bir kişiye planlanan amaçları teyit etmek için lüzumlu bütün vasıtaların sağlandığı durumlar için kullanılmaktadır (detaylar için “Öz-kontrol nedir?” bölümü).
Departman ismi
Departman ismi bir evrim geçirmiştir. İlk isim olan muayene departmanı ilk amacın kabul ve standarizasyon olduğunu vurgulamaktadır. Fonksiyona kalite kontrol mühendisliği eklenince daha geniş bir sorumluluğu belirten birkaç isim düşünüldü. Bu isimler birbirleri ile rekabet ederken önce “Kalite Kontrol Departmanı” üzerinde bir fikir birliği oluştu. Kontrol kelimesi aynı zamanda kalitesizlik ile çağrışım yaptığı için daha geniş kapsamlı bir isim arandı ve “Kalite Güvence Departmanı” üzerinde mutabık kalındı.
Bu isim evriminin süreceği beklenmelidir. Ticari oryantasyona kayış muhtemelen departman ismini de etkileyecektir. Doğacak isim herhalde kalite kelimesini içerecektir. Bu isim kalite yönetim departmanı veya sadece kalite departmanı olabilir.