KASAPLIK HAYVANLAR VE SINIFLANDIRILMASI

Kasaplık hayvanların sınıflandırılmasının gereği:

Bilimsel bir şekilde hayvancılık yapılan ve hayvancılığı gelişmiş ülkelerde satışa sunulan her türlü kasaplık hayvan sınıflamaya tabii tutulmakta ve bu sınıflara göre fiyat tayin edilmektedir. Her yetiştirici ve alıcı, kasaplık hayvanın kaç kg geleceğini, ne kadar karkas ağırlığı, ne kadar yenebilir et vereceğini ve etin kalitesini bilmek ister. Bu amaçla ilk oluşumlar ABD’de görülmektedir. 1918 yılında bu amaca yönelik olarak pazarlama ve standardizasyon bürosu faaliyet göstermeye başlamıştır. Yurdumuzda ise kasaplık hayvanlardan ilk önce sığırların standardizasyonu ve sınıflandırması başlamış ve 1966 yılında Türk Standartları Enstitüsü (TSE) kasaplık sığırlarla ilgili ilk standartları yayınlamıştır.
Fakat uygulamada bazı problemlerle karşılaşılması üzerine 1979 yılında yeni bir standart daha yayınlanma gereği duyulmuştur.
Bu standarda 1987 yılında değiştirilerek şuan ki halini almıştır.
Mevcut sınıflandırmaların gerek satıcı gerekse alıcı yönünden uygulaması zor, zaman alıcı ve tam bilinmemesi nedeniyle çoğu kez yanıltıcı olduğu görülmektedir. Bu gibi nedenlerden ve hükümet, kuruluş ve kişilerin işi sıkı tutmamaları nedeniyle uygulamada hiç tatbik edilmemektedir.
Mevcut standartların eksiklikleri ve düzeltilmesi gereken birçok yönünün olmasına karşın kasaplık hayvan üretimimizin geliştirilmesi ve iç ve dış ticarette belirli bir düzene girmesi bakımından daha iyileri geliştirilene kadar hazırdaki standartların uygulanması şüphesiz ki büyük yararlar sağlayacaktır. Kırmızı et üretim kaynakları olarak sığırlar, koyunlar, kuzular ve keçiler ülkemizde standartları geliştirilmeye çalışılan hayvan gruplarıdır. Manda ve domuza yönelik bir çalışma yapılmamıştır. Şunu belirtmekte fayda vardır ki kasaplık hayvan standartlarının belirlenmesinde ülkedeki hayvan popülâsyonunun yapısı önemli rol oynamaktadır. Kültür ırkları ile yerli ırklar arasında fiziksel ve eşeysel gelişme açısından farklılıklar söz konusudur. Örneğin; Türkiye’de etçi sığır, etçi koyun ve etçi keçi ırklarının yetiştiriciliği yapılmamaktadır. Bilindiği gibi etçi ırklar oldukça erken gelişen ve yüksek CA (canlı ağırlık) ve yüksek karkas randımanına sahip olan ırklardır. Dolayısıyla bu anlamda standartlarımızda özellikle hayvancılığı gelişmiş ülkelerle tam bir uyum olması beklenemez. Önemli olan kaynaklarımızın optimum kullanımı olduğundan mevcut standartlarımızın en yüksek düzeyde kullanımı sağlanmalıdır.

a)Kasaplık sığır: TSE tarafından 1988 yılında yayınlanan standarda göre kasaplık sığır bovinea alt familyasının bos cinsinden evcil sığırın (bos taurus) 12 aylıktan büyük kesime sevk edilebilecek olan erkek ve dişilerin bu standartlara göre çeşitli yaş gruplarına ilişkin tanımlamalar aşağıda ki gibi yapılmıştır.
1- Kasaplık düve: 12–24 aylık tohumlanmamış gebe kalmamış veya gebeliğin 1/3’ünü tamamlamamış kasaplık dişi sığırdır.
2- Kasaplık tosun: 12–24 aylık erkek kasaplık genç sığırdır.
3- Kasaplık boğa: 2 yaşın üstünde enenmemiş kasaplık erkek sığırdır.
4- Kasaplık öküz: 2 yaşın üstünde enemiş kasaplık erkek sığırdır.
5- Kasaplık inek: 2 yaşın üstünde damızlıktan çıkarılmış kısır veya gebeliğin 1/3’ünü tamamlamamış olan kasaplık dişi sığırdır.

b) Kasaplık koyun: 1987 yılında yayınlanan standartlara göre kasaplık koyun ovinea alt familyasının ovis cinsinden evcil koyunun (ovis aries) 6 aylıktan büyük kesime sevk edilebilecek erkek ve dişi koyunlar olarak tanımlanmaktadır.
1- Kasaplık toklu: 6–12 aylık yaş arsında kesime sevk edilebilecek dişi ve erkek genç koyundur.
2- Kasaplık şişek: 12 aylıktan büyük 24 aylıktan küçük yaş aralığındaki erkek ve dişi koyunlardır.
3- Kasaplık öveç (högeç-öğeç): 2 yaşından büyük enemiş kesime sevk edilebilecek erkek koyundur.
4- Kasaplık marya: 2 yaşından büyük ve damızlık dışı bırakılmış kesime sevk edilebilecek dişi koyundur.
5- Kasaplık koç: 2 yaşından büyük damızlıkta kullanılmayan kesime sevk edilebilecek erkek koyundur.

c)Kasaplık kuzu: Ovinea alt familyasının ovis cinsine giren evcil koyunun (ovis aries) 6. haftadan 26. haftanın sonuna kadar yaşta erkek ve dişi kuzulardır.
1-Kasaplık süt kuzusu: Doğumdan itibaren tamamen ana sütü ve uygun ilave yemle beslenmiş 6. haftadan 10. haftaya kadar ki yaşta kesime sevk edilebilecek erkek ve dişi kuzulardır.
2-Kasaplık ot kuzusu: 6. haftasını tamamlamış sütten kesilmiş ot ve ilave yemlerle beslenmiş kesime sevk edilebilecek erkek ve dişi kuzulardır.

d)Kasaplık kıl keçisi: Caprinea alt familyasının capra türüne giren 6 aylıktan büyük yaş ve cinsiyetine göre 7 kategoriye ayrılan kesime sevk edilebilecek erkek ve dişi kıl keçileridir.
1-Kasaplık çebiç: 6 ayını doldurmuş 13. ayına girmemiş erkek veya dişi kasaplık kıl keçisidir.
2-Kasaplık seis: 13 aydan büyük 24 aydan küçük enememiş erkek keçidir.
3-Kasaplık gezdan: 13 ayını doldurmuş 24. aya girmemiş ve henüz tekeye verilmemiş dişi kıl keçisidir.
4-Kasaplık erkeç: 24 aylık ve daha yukarı yaşta enemiş erkek keçidir.
5-Kasaplık anaç: 25 ay ve daha yukarı yaşta doğurgan çağda olup herhangi bir nedenle doğurmayan ya da gebeliğin 1/3’ünü doldurmamış dişi keçidir.
6-Kasaplık kısır: 25 aylık ve daha yukarı yaşta herhangi bir kusur nedeniyle doğurganlık özelliğini kaybetmiş ya da bir doğumdan sonra bir daha doğurmayan dişi keçidir.
7-Kasaplık teke: 25 aylık yaştan yukarı cinsel olgunluk çağında veya yaşlanarak damızlık gücünü kaybetmiş olan erkek keçidir.