1.AMAÇ
Tüm mikrobiyolojik analizlerde olduğu üzere, yapılacak analizin sıhhatini sağlama bakımından üzerinde önemle ve titizlikle durulması gereken bir nokta olan numune alma işleminin anlatılmasıdır.

2.KAPSAM
Bu talimat her türlü su kaynağından numune alma işlemini kapsar.

3.SORUMLULUK VE YETKİ

4.TANIMLAR

5.UYGULAMA
5.1.Kullanılan Malzemeler
•Örnek şişesi
•Alkol lambası
•Sodyum tiyosülfat (Na2S2O35H2O)

5.2.Prensip
Mikrobiyolojik analizler için numune alma konusu oldukça hassas bir noktadır. Alınan örneğin öncelikle kontrolü yapılacak numuneyi temsil eder miktarda ve durumda olması gerekir. Öte yandan örneğin alınması sırasında herhangi bir kontaminasyona imkan vermemek için azami dikkat gösterilmeli ve bunu sağlamak üzere örnek alma işlemlerinde yetişmiş ve tecrübeli eleman kullanılmalıdır. Suyun mikrobiyal içeriğinde herhangi bir değişikliğe meydan vermeden alınan örnek en kısa sürede laboratuvara getirilmelidir (örneğin alınmasında koyu renkli, geniş ağızlı ve vidalı kapaklı steril şişeler (120 ml) kullanılır ve örnek alma sırasında şişe tamamen doldurulur. Genel olarak içme sularının mikrobiyolojik analizleri için 100-250 ml. numune yeterli olurken, birden fazla mikroorganizmanın araştırılacağı su numunelerinin miktarı en az 1 litre olmalıdır.

Örnek bir çeşmeden alınıyorsa;•Suyun sıçramasını önlemek üzere musluğa daha önceden takılmış hortum veya benzeri materyaller varsa çıkarılmalı,
•Musluğun içi ve dışı dikkatlice temizlenmeli (özellikle herhangi bir yağ kalıntısının olmamasına dikkat edilmeli) ,
•Temizleme işleminden sonra musluk tam olarak açılarak 2-3 dakika suyun akması sağlanır.
•Musluk kapatılarak bir alevle iyice kızıncaya kadar (alkol lambası veya bir çubuğa takılıp alkole batırılmış pamuk ile) yakılarak sterilize edilir.
•Yakma işleminin ardından musluktan birkaç saniye su akıtılarak musluğun soğuması sağlanır.
•Örnek şişesinin ağzına, kapağın veya tapanın şişeye girecek kısmına el değmeyecek şekilde şişe açılarak musluktan yavaş şekilde akan su ile doldurulur (doldurma sırasında şişe alt kısımdan tutulmalı ve suyun şişe dışına sıçramasına veya taşmasına imkan verilmemelidir).
•Doldurma işleminden sonra şişenin kapağı kapatılarak en kısa süre içinde analize alınmalıdır.

Dere, göl, nehir veya sığ bir kuyudan su örneği alınıyorsa;
•Şişe kıyıdan en az bir metre mesafeden ağzı aşağıda olacak şekilde, en az 30-40 cm derinliğe kadar daldırılır ve şişenin ağzı akış yönüne tutularak şişenin dolması sağlanır.
•Eğer herhangi bir akıntı yoksa şişe ileri doğru çekilerek doldurulur.
•Suyun dolmasından sonra şişe hemen su yüzeyine çıkarılır ve kapağı kapatılarak analiz laboratuvarına gönderilir.

Kuyu veya sarnıçtan örnek alınıyorsa;
•Örnek şişesi, ağzına el ile temas etmeye dikkat edilerek, boynundan bir iple bağlanır ve kuyuya sarkıtılarak doldurulur (bu sırada çıkarılmış olan steril kapağın bir yere değmemesine dikkat edilmelidir).
•Eğer kuyuda tulumba varsa önce 5 dakika süre ile tulumba çalıştırılarak su akıtılır.
•Sonra tulumbanın ağzı alkol lambası ile yakılır ve bunu takiben bir süre su boşa akıtıldıktan sonra doğrudan steril şişeye örnek alınır.

NOT : Klorlanmış sulardan örnek alınıyorsa, şişe önce 180 ºC’ de 1 saat sterilize edilir. Suda mevcut klor veya kloramini nötralize etmek için sterilizasyondan sonra örnek şişesine yeteri kadar yeteri kadar sodyum tiyosülfat (Na2S2O35H2O) ilave edilir. (18 mg sodyum tiyosülfat/l su veya %3‘ lük 0,1 ml sodyum tiyosülfat/170 ml su). 120 ºC’ de 15 dakika sterilize edilir. Hazırlanan şişeler steril şartlarda korunur. Numune kabı numunenin alınacağı zamana kadar kapalı olarak muhafaza edilir.Kapak açıldığında, kapağın kirlenmemesine ve elden kir bulaşmamasına dikkat edilir. Numune kabı numune ile boyun kısmına kadar doldurulduktan sonra, içinde hava kabarcığı kalmayacak şekilde sıkıca kapatılır. Analize kadar kapak hiç açılmamalıdır (numune kabı açılınca kapak aleve tutulabilir).

•Örnek alındıktan sonra numunelerde herhangi bir karışıklığa sebebiyet vermemek için numune şişeleri etiketlenir. Etiket şu bilgileri içermelidir;
1.Numune kodu,
2.Örneğin alındığı tarih,
3.Suyun kaynağı,**örn. kuyu, nehir, dere, göl, rezervuar vb.,
4.Suyun alındığı kısmın adı (ana boru hattı veya tevzi borusu gibi),
5.Suyun herhangi bir işlem görüp görmediği (klorlama, filtrasyon vb.),
6.Kuyu suyu ise kuyunun derinliği, kapalı veya açık olup olmadığı,
7.Göl veya göletten alınmış ise hangi derinlik ve bölgeden alındığı,
8.Çevrede kirlilik yaratacak herhangi bir yerin var olup olmadığı, varsa örnek alma noktasına uzaklığı.

•Laboratuvara getirilen su/atıksu numuneleri mümkünse hemen analiz edilmek üzere Laboratuvar Sorumlusuna teslim edilir. Eğer numune hemen analiz edilmeyecekse soğuk ortamda (4ºC)’de bekletilebilir. Numune mümkün olan en kısa sürede analize alınmalıdır.


[size=medium]ÖRNEKTİR[/size]