MİNERAL MADDELER
* mineral maddelerin ihtiyaçtan fazla bulunmasında dolayı makro diğerlerine iz elementlet denir.
* Fonksiyonları
-Çözücü metaryel olan suyun kmyasal ve fiziksel özelliklerini değiştirmek
-Sert dokunun (kemikler) yapı taşı olarak koruyucu fonksiyon üstlenmek
*İzelementler biyolojik aktif bileşik formunda bulunur.
-Demir hemoglobinin merkezi atomu olarak
-Çinko enzimlerin kofaktörü olarak
-İyot tioid hormonunun bileşeni olarak
- Kobalt vitamin B12 nin bileşeni olarak bulunur.
* Sodyum, Potasyum, Klor
- Bu grup vücut sıvısının elektrotları olarak isimlendirilir. Sodyum potasyum vücut sıvılarının ozmotik basıncı ve asit baz dengesi için gerekirli
- bu üç mineral tam olarak mide- bağırsak kanalında rezorbe olmaktadır.
- Sodyum potasyum vücutta dışarı atılma ve depolamada farklılık gösterir sodyum fazla olunca hızla dışarı atılır az olması durumnda dışarı atılımı yavaşlatılır veya durdurulur.böbrekler kontrol eder potasyumyetersizliği olsa bile dışarı atlır. Çünkü böbreklerle tam emilimin olamaktadır Klor ise Sodyum benzemektedir.
Sodyum ve Klor ekstrasellüler sıvının basıncını sağlamada potasyum intralsellüler basınçtan sorumludur.
-Potasyum ve sodyum sinir ve kasların duyarlılığında spesifik etki gösterir.
-Bu minerallerin bir kısmı (amilaz,sukraz)qktivitesinde etkilidir.
- sodyum eksikliğinde kas yorgunluğu ,zihin bulanıklığı,kusma görülür bu durumda tuzlu su verilir.
-Potasyum eksikliğinde kas yorgunluğu solunum yetersizliği görülmekte bu durumda vücuda acilen potasyum eriği verilmelidir.
- fazla sodyum ödeme yol açr ve kan basıncı artar.
*KALSİYUM ,FOSFOR,MAGNEZYUM
-Bu mineraller çok farklı minerallerdir %2 sini Ca %1 fosfor 20-25gr magnezyum
- Ca bağırsakta emilimi formu ve miktarına bağlıdır Ca fosforla birlikte alınır.komplex oluşumu ve çözünmeye tuzlarınmeydana gelmesi iel vücuda alınan mikrat düşürülmektedir.
-Kemik Ca kan Ca dengede tutulmasını sağlar kan Ca düşünce paratiroid homonu salgı artar Ca kana geçmesi hızlanır kan Ca yukselir kortizon hormonu salgı artar ve Ca kemikte birikir.
- Fosfor ve Kalsiyum sütte olduğu gibi eşit miktarda alınırsa emilimi yükseltir. Alüminyum fosforu emilimi engeller.
-Magnezyum emilimi alınan magnezyum miktarı diyetin bir bütün olarak pek çok faktore bağlı olarak değişir.
FONKSİYONLARI
*Ca
-iyon formunda sitrat kompleksi veya proteine bağlıolarak alınan büyük oranda çözünür formdaki ca vücutta önemli fonksiyonları yerine
-Ca en önemli fonksiyonu dişlerin kemiklerin gelimi ve sağlığı koruma
-kandaki Ca kanın pıhtılaşma etmeni için önemli
-Hücre membranları taşıma fonksiyonlarında etkindir.
-Sinir iletimi ve kalp atımı denetimi için gerekli Ca düşmesi kalp spazmın ve tetaniye yükselmesi kalp ve solunum yetmezliğine sebep olur.



*Fosfor
-vücutta kimyasal reaksiyonda rol oynar
- Hücre içinde önemli anyondur.
-Nükleikasidin temel bileşenidir.
-Fosfolipit olarak hücre zarının bileşenidir.
-Moleküllerin sentezi ve kas konntraksiyoniçin gerekli yuksek enerji bağı ATp ve kreatininfosfatın oluşumu için gereklidir.
-Glikoz fruktoz ve galaktoz enerji siklusuna fosforlanarak girer.
-Kazein gibi bazı proteinlerin bileşimide yer alır
-Düzenleyici işlevi olan ATPve vitamin koenzimi için önemli
-Fosfor tampon sistemi hücre içi ve böbrek sıvısının asit baz dengesi sağamada önem taşır
MAGNEZYUM
-Kemik ve dişlerdeCa P birlikte bulunur
-vücut sıvılarındaki Mg ozmatik basıncın ve asit ve baz dngesinin sağlanmasından yardımcı olur.
-Mg kas ve sinir sisteminde etkilidir.
-Mg metabolizmada bir çok enzim çalışması için gerekli
-Kan basıncının düzelmesinde yardımcı olur.
*DEMİR
-Yetişkin bir kişinin vücudunda toplam 4-5 gr demir bulunmaktadır.
-Oksijen taşınması ve depolanmasında önemlirol oynar.
-Demir yetersizliğinde anemi görülür.Kan hücrelerin sayısı azalır hemoglobin mik. Düşer.Fe deposu kalmadığı için serumdaki ferritin azalır. Trasferinin Fe doymuşluk oranı düşer.
-anemik durumda kansızlık baş dönmesi yorgunluk iştahsızlık s.sisteminde bozukluk tırnakların incelmesi kısa nefes alıp verme görülür.
*Fe yetersizliği neden olan faktörler
-Günlük beslenme ile yetersiz demir alınması
- sindirim kanalında emilimin bozulması
-aşırı kan kaybı tekrarlanan hamilelik
-aspirin almı alüminyum içeren antiasit ve katkı maddesi kullanımı
*ÇİNKO
--karaciğer kemikleri epitelyum doku ve böbrekte testisler çinkoca çok zengindir
-bir çok enzim esansiyel bileşinidir ayrıca enzimlerin aktivitasyonu çinko iyonları ile artırılıp veye düşürülmesi
- yetersizliği alkoliklerde gelimekte olan ülkelerde protein yetersizliğine bağlı hastalıklarda yara iyileşmesi gecikme tat koku duyu bozulması,büyüme sorunları bağırsak fonksiyonlarında azalma
*BAKIR
-bakır kanda seruloplazmik adıyla birglobulin bileşiği olarak bulunur.
-pasa ,fitatlar,çinko,kadmiyum bakır emilimini azaltır.proteinlerartırır.
-fazla alınan bakır vücutta toksittir.Bazı enzimlerin çalışmasını engeller bakır birikmesi ile wilson’s hastalığı meydana gelir belirtisi sinir sistemi bozukluğu karaciğer sirozu gözden renk halkası gibi.