Tüberküloz hastası hayvanların insan sağlığı üzerinde etkisinin ne olduğu ve bu hastalığa yakalanan hayvanların hangi işlemlere tabi tutulduğu konusunu Prof. Dr. Recep ÇIBIK ile konuştuk

Daha önce sitemizde, AYDIN?ın Çine İlçesi?nde Mesut Çoban?a ait işletmede yok olan tüberküloz hastası hayvanlar ile ilgili haber yayınlanmıştı. Yok olan 20 büyükbaş hayvanının çalındığını belirten işletme sahibi, Çine Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü?ne bağlı ekipler tarafından cezaya çarptırılmıştı. Diğer yandan hayvanların akıbeti hakkında halen bir sonuç alınamaması, sofralarımıza konuk olduğu şüphesini güçlendiriyor.

Tüberküloz hastası hayvanların insan sağlığı üzerinde etkisinin ne olduğu ve bu hastalığa yakalanan hayvanların hangi işlemlere tabi tutulduğu konusunu Uludağ Üniversitesi, Veterinerlik Fakültesi, Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Recep ÇIBIK'a sorduk;

Tüberküloz hakkında kısaca bilgi verir misiniz?

Tüberküloz ya da verem olarak bilinen hastalık dünyada sığırlar arasında yaygın olan bir hastalıktır, ayrıca tedavisi zor ve masraflı olduğundan hayvanın tedavisi pratikte pek uygulanmamaktadır. Batılı ülkelerin birçoğunda hastalık eradike edilmesine yani ülkeler hastalıktan ari sayılmasına rağmen gelişmekte olan veya gelişmemiş ülkelerde önemli bir sorun olarak görülmektedir. Bununla birlikte, tüm çalışmalara rağmen bazen hastalığın eradike edildiği ülkelerde de yeni vakalar bildirilmektedir. Örneğin geçen yıl Almanya?nın kuzey bölgelerinde hastalığın yeniden belirdiğine ilişkin yeni bulgular rapor edilmiştir. Hastalığın halk sağlığını ilgilendiren kısmının yanı sıra, yüksek maddi kayıplara yol açması da ülkelerin önemli sorunlarındandır.

Sadece Sığırlarda mı görülür? Bulaşma yolları nelerdir?
Tüberküloz insanlarda Mycobacterium tuberculosis olarak adlandırılan bir bakteri tarafından oluşturulmaktadır. Sığırlardaysa bu mikroorganizmaya genetik olarak çok yüksek oranda benzerlik gösteren Mycobacterium bovis hastalığa sebep olmaktadır. Bu iki etkenin birbirine büyük oranda benzerlik göstermesi acaba verem hastalığına yakalanan sığırlar hastalığı insanlara bulaştırır mı? Veya hasta insanlardan hayvanlara hastalık bulaşır mı sorularını gündeme getirmiştir. Bu konu uzun süre araştırmacıların çalışmaları arasında yer almıştır. Bu sorulara yanıt olarak; bilimsel veriler ışığında insanlardaki mevcut olan tüberküloz hastalığının yaklaşık % 7-10 dolaylarındaki kısmının hayvanlardan bulaşan vakalar olduğunu söylenebilir. Ancak etkenin sindirim yoluyla mı, solunum yoluyla mı veya başka bir yolla mı bulaştığı konusunda tartışmalar vardır. Bazı araştırmacılar hayvanlardan özellikle sığırlardan insanlara bulaşmada solunum yolunun daha etkin bir bulaş yolu olduğuna ilişkin raporlar bildirmişlerdir.

Aydın'da yaşanan olay gibi hayvanlarında bu hastalık bulunan kişilerin zararlarını karşılayabileceği imkanlar var mıdır?
Tüberküloz tazminatlı bir hastalıktır, bir başka deyişle bir hayvanda tüberküloz belirlendiyse devlet hayvan sahibine hasta hayvan karşılığında takdir edilen kıymet üzerinden tazminat ödemektedir. Ödenen tazminat, hayvan canlıyken yapılan tüberkülin testi sonuçlarına göre pozitif bulunduysa farklıdır; hayvan kesilip karkas ve organlar üzerinde yapılan muayene sonucu tüberküloz olduğu belirlenirse farklıdır. Ancak kesim sonrası tetkikler bile belirlenmiş olsa takdir edilen değerin dörtte üçü hayvan sahibine ödenmektedir.

Pratikte tüberküloz olduğu belirlenen hayvanların etlerinin ne yapıldığı veya kullanılıyorsa nasıl kullanıldığı hakkında bilgi verebilir misiniz?
Kesim sonrası yapılan muayenelerde veteriner hekim bir hayvanda tüberküloz tespit ederse o karkasa vurulan mühür farklılık arz eder. Tüberkülozun karkastaki yayılım şekline ve hayvanın yapısına göre o karkas imha edilir veya şarta tabi dediğimiz özel işlemler sonucu tüketime bırakılır.  Tüberküloz generalize ise yani tüm vücuda yayılmışsa o karkas ve organların tamamının imha edilmesi gerekmektedir. Bu karkaslara da ?imha? damgası vurulur. Eğer mikrop sadece lokal yani yerel olarak bazı organlarda bulunuyorsa, vücuda ve karkasa yayılmamışsa, ayrıca hayvanda kaşeksi dediğimiz zayıflık durumu söz konusu değilse karkaslara ?şarta tabi değerlendirilecektir? damgası vurulur. Şarta tabi şeklinde damgalanan karkaslar ise ancak uygun ısıl işlem ile muamele edildikten, örneğin kavurma gibi ürün haline getirildikten sonra tüketiciye sunulabilir.

Vakit ayırıp konu hakkında bizleri bilgilendirdiğiniz için teşekkür ederiz.