YEM FABRİKASINDA ETKİN SALMONELLA KONTROLÜ
Yem, salmonellanın damızlık sürüye girebildiği en önemli yoldur ve bu nedenle damızlık yemlerinde salmonella kontrolü bir salmonella kontrol programının çok önemli bir basamağıdır.

Salmonella,damızlık yemlere çeşitli yollardan girebilir ve bulaşma olmuş hammaddeler en önemli konulardan biridir.İdeali,tüm hammaddelerin salmonelladan ari olmasının sağlanmasıdır.Ancak,gerçek bir dünyada bu asla sağlanamaz ve bu nedenle bizim yem fabrikasında bir işlem veya işlemler uygulamaya ihtiyacımız vardır.

Kimyasalla veya ısı ile arıtma

Bu işlemler normalde kimyasal ve/veya ısı ile işleme uygulamalarıdır.Daha sonra yapılan mücadele işleme sonrasında yeniden bulaşmadan kaçınmak ve yemi salmonelladan ari olarak muhafaza etmektir.Burada,işleme sonrası yeniden bulaşmanın oluşabilmesi için birçok yol olduğunu söylemek gereksizdir.

Salmonella hammaddelere girdiğinde hedef salmonella kaynağından ari maddeler veya bu sağlanamadığında minimum seviyede salmonella içeren hammaddelerdir.Bu,en iyi çalışan tedarikçilerin sayısı minimuma indirilerek ve bu tedarikçilerin salmonella geldiğinde onaylanmış bir takip ve kayıt sistemi kullanıp kullanmadıkları kontrol edilerek sağlanabilir.

Gübreyle ilgili göstergelerin elenmesi

Açıkçası,fabrikada hammaddeler konusunda bir takip gereklidir,fakat salmonella testlerinde düşük seviyede salmonella olduğu tespit edildiğinde,gruptan bilinen yöntemlerle bir örnek alınarak incelenme ihtimali olduğu unutulmamalıdır.

Bu nedenle test programları yem hammaddelerinde dışkıdaki belirleyici organizmaların ve dışkı materyali içersinde salmonellayla birlikte bulunan fakat daha yüksek miktarlarda olan coliform gibi birçok indikatör organizmanın elenmesinin önemi giderek artmaktadır.

Hammaddelerin testi sırasında diğer durumlarda oluşan streste olduğu gibi negatif (veya belirlenmemiş)sonuçlar salmonella olmadığını garanti etmese de,bize bu durumları hakkında iyi bir fikir vermektedir.

Salmonella kontrolünde daha sonraki aşama önemlidir ve herhangi bir salmonellayı yemden uzaklaştıracak olan bir işlemin uygulanmasıdır.Kullanılan işleme bağlı olmaksızın önemli olan bunu sürekli ve düzenli olarak uygulama ve her hammaddedeki tam ve doğru olarak koruma sağlama zorunluluğudur.

Bu nedenle işlemdeki ana parametrelerin her zaman yakalanmasını sağlayan takip prosedürlerine sahip olmamız gerekir.

Önemli bir kritik kontrol noktası

Son kaynaklara göre bu işlem bizim HACCP uygulamamızdaki önemli bir kritik kontrol noktasıdır(CCP)ve bu nedenle düzenli olarak izlenmesi ve önceden belirlenen sınırların sağlanmasıyla ilgili uygunsuzluğun doğru ölçüldüğü parametrelerin otomatik olarak uygulandığı bir işlemin bulunması gereklidir.

Bazı imalatçı fabrikalarında,damızlık yemlerinde bu amaçla ısı ile arıtma ve kimyasal arıtma gibi iki farklı işlem uygulanmaktadır.

İşleme sonrasında yemde yeniden bulaşma veya çapraz bulaşma olduğu taktirde,bu tip işlemlerin uygulamasıyla elde edilen kazançları ortadan kaldıracağından bahsetmeye gerek yoktur.

Yönetim bunun yerine getirilmesini sağlamada önemli bir rol oynamaktadır.

Bunun kontrolü iki önemli sahayı etkilemektedir-mevcut yem üretim hattı ve yem fabrikasındaki genel ortam.

Üretim hattındaki soğutucuların ılık,nemli ve bol besin bulunan iç bölümleri salmonella için ideal bir ortam sağlar.Soğutucuların içerisinden alınan örneklerde salmonellaların koloni oluşturduğu ve bunun buradan geçen bütün yemler için sürekli bir bulaşma kaynağı olduğu bilinmektedir.

Bazı kimyasal uygulamalar kalıcı bir etki göstermekte ve bu soğutucuların salmonelladan ari olarak muhafaza edilmesinde yardımcı olmaktadır.

Gerekli olan,soğutucuların içerisine salmonella giremediği kapalı bir sistem şeklinde olmasıdır.

Ancak istenenin sağlanması,örneğin mühendislere tarafından,dikkatle ve yüksek hijyen standartlarına uygun olarak yapılmalıdır.Bu tip bir sanitasyon devresinde bile,yem üretimine yeniden başlanması önce bir miktar salmonella bulaşması olacaktır.Yem fabrikasındaki genel koşullar biogüvenlikle ilgili bahsettiğimiz genel kurallara uygun olarak düzenlenmelidir.

Bu nedenle,yem fabrikamızı incelememiz,salmonellaların girebildiği bütün yolları tanımlamamız ve bunu durdurmak için kontrol sistemleri oluşturmamız gereklidir.

İnsani tehlikeleri kontrol

İnsanların tesise nasıl gireceklerini ve onlardan yem fabrikasının içerisine salmonella bulaşmasını önlemek için hangi kontrollerin yapılacağını düzenlememiz gerekir.

Yem fabrikasında çalışan tüm personel çalışma sahasında bırakılan özel elbiseler ve ayakkabılar giymelidir.Ayrıca mümkünse,fabrika kritik kontrol uygulaması öncesi ve sonrasındaki faaliyetlerin olduğu alanları içeren ’temiz’ ve ‘kirli’ iki bölüme ayırmalıdır.

Personel asla ‘kirli’ olan yarısından ‘temiz’ olan yarısına doğrudan geçmemelidir.

Tuvaletten sonra ellerin yıkanması ve sanitasyonu ve üretim alanındaki insanlar tarafından tüketilen gıdaların bulundurulmaması gibi uygun hijyen uygulamaları düzenli olarak yapılmalıdır.

Kemirgenler ve böcekler

Kemirgenlerin,böceklerin ve yabani kuşların içeriye girişi önlenmelidir.Bu açıdan personel üzerine bunlardan bir şey bulaşmasına imkan verilmemelidir.Bu konu her zaman yönetim tarafından kontrol edilmeli ve bu kontrollerin otomatik olarak yapıldığı bir yöntem bulunmalıdır.

Personelin her zaman kapalı kapıları kapatacağına güvenmemek – onların otomatik olarak kapanan bir kapıdan girmelerini sağlamak iyi bir örnektir.

Zararlı kontrolünde diğer bir önemli konu,tesisi temiz ve gereksiz dağınıklık olmayacak şekilde muhafaza etmektir.

Bir yem fabrikasında her zaman toz oluşacak ve birikecektir.Bu toz,çoğunlukla salmonella içerir ve bu gerçek bir risktir.Fabrika dizaynında tozun birikebileceği yerler oluşturmaktan kaçınmalı ve düzenli bir temizleme oluşturulmalıdır.

Kontrolleri muhafaza etmek

Hammaddelerin fabrika içerisine nasıl alınacağı konusunda bir düzenleme yapmamız gerekir.Hammadde alım sahası çok önemli bir bölümdür.Bu bölümün birçok yeri kullanımdan sonra kapatılmalı ve çatıya tüneyen güvercinlerin sürekli çatıda biriken gübrelerin (ve büyük ölçüde güvercinlerle yayılan Salmonella typhimurium’ların ) buralara düşmesine asla imkan verilmemelidir.

Yem fabrikasının etrafını incelersek tespit edilmesi gereken buna benzer başka durumlarda görürüz.

Yem fabrikasında salmonella kontrolü konusunda ‘hızlanmadan’ bahsetmeyeceğiz,bütün yapmamız gereken,uygun hijyen standartlarını muhafaza etmek ve kontrol ölçümlerimizin sürekli ve düzenli olarak uygulanmasını sağlamaktır.

Anonymous,2001.’Effective Salmonella Control IntHE Feed Mill’ .International Hatchery Practice,Volume:15,Number:5